LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP CON SẴN SÀNG VỀ MẶT TÂM LÝ TRƯỚC KHI TRỞ LẠI TRƯỜNG HỌC

Những ngày hè cuối cùng luôn mang đến một cảm giác vừa phấn khởi vừa lo lắng khi nghĩ về việc trở lại trường học. Tím nhớ rõ cảm giác của chính mình khi còn nhỏ, vừa háo hức gặp lại bạn bè, vừa băn khoăn về những điều mới mẻ đang chờ đón. 

Giờ đây, khi đã là ba mẹ, Tím nhận ra rằng không chỉ mình mà nhiều trẻ em hiện nay cũng có những cảm xúc như mình. Việc giúp con sẵn sàng về mặt tâm lý trước khi trở lại trường học đã trở thành một phần quan trọng trong hành trình làm ba mẹ của Tím. 

Những ngày trước khi kỳ học mới bắt đầu, Tím dành thời gian để lắng nghe những lo lắng của con, chia sẻ những câu chuyện từ thời thơ ấu của mình và cùng con lên kế hoạch cho năm mới. Trong bài viết này, eTeacher muốn chia sẻ những kinh nghiệm quý báu và đề xuất một số giải pháp hiệu quả để giúp con tự tin, sẵn sàng bước vào năm học mới với tâm lý vững vàng và tinh thần thoải mái. 

1. Trẻ trở lại trường học vào khoảng thời gian nào? 

Thông thường, học sinh bắt đầu năm học mới một tuần trước ngày khai giảng và tựu trường sớm hơn 2 tuần đối với học sinh lớp 1. 

Theo Thông tư 40/2021/TT-BGDĐT, các trường phổ thông tư thục phải tuân thủ khung kế hoạch thời gian năm học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Đối với cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, thời gian học tập bổ sung có thể kéo dài không quá 04 tuần so với trường công lập, và các trường tư thục không được thu thêm học phí cho thời gian này. 

Như vậy, lịch tựu trường của các trường tư thục có thể bắt đầu sớm nhất từ ngày 08/8/2024, tuỳ theo quyết định của từng trường học trong việc sắp xếp thời gian học tập phù hợp với kế hoạch chung của năm học. 

2. Trẻ có thể gặp những vấn đề tâm lý gì khi trở lại trường học? 

Theo TS.BS Đỗ Minh Loan, Trưởng khoa Sức khỏe Vị thành niên tại Bệnh vị Nhi Trung ương, trẻ em nghỉ hè trong thời gian dài thường sẽ gặp một số hạn chế như: thiếu không gian giao tiếp và tương tác với bạn bè, thời gian biểu bị thay đổi đột ngột,… Điều này gây ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ khi trở lại trường học vì nhu cầu giao lưu và tham gia hoạt động tập thể của trẻ ở độ tuổi này rất cao. 

Bên cạnh đó, thời gian học và giải trí ở thời gian hè khác biệt so với khi trở lại trường học, làm cho trẻ cảm thấy căng thẳng và chưa thích nghi được với sự thay đổi này. Việc thời gian biểu bị thay đổi, nếu xảy ra liên tục, có thể dẫn đến các vấn đề tâm lý. Cuộc sống của trẻ vốn đã tiềm ẩn nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. 

Việc thay đổi môi trường cũng như thời gian học đột ngột sẽ làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng bệnh lý tâm thần và làm trầm trọng hơn các vấn đề tâm lý hiện có. Trẻ em đang ở tuổi dậy thì rất dễ bị ảnh hưởng tâm lý, dẫn đến các rối loạn như: lo âu, trầm cảm, phản ứng stress cấp và rối loạn phân ly. 

Ngoài ra, việc ít vận động thể chất do phải ở nhà thường xuyên, cùng với việc sử dụng thiết bị điện tử như: máy tính, điện thoại và tivi tăng cao, có thể dẫn đến tình trạng tăng cân, nghiện game và sao nhãng học tập. 

Tiến sĩ Đỗ Minh Loan cũng nhấn mạnh rằng khi trẻ trở lại trường sau thời gian dài ở nhà, cuộc sống và sinh hoạt của trẻ sẽ có nhiều thay đổi. Tuỳ theo độ tuổi, tâm lý của trẻ sẽ biến động khi chuyển từ môi trường này sang môi trường khác. 

Đối với các trẻ nhỏ ở cấp tiểu học, vốn đã quen với việc học ở nhà dưới sự chăm sóc và hỗ trợ của bố mẹ, việc đến trường có thể trở thành một thách thức. Trẻ sẽ phải thích nghi với môi trường mới, nơi mà cô giáo không chỉ tập trung vào một mình trẻ mà còn phải chăm sóc nhiều bạn khác. Điều này có thể khiến trẻ cảm thấy bỡ ngỡ và gặp khó khăn trong những ngày đầu trở lại trường. 

Với học sinh ở lứa tuổi Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, việc quay trở lại trường học có thể dễ dàng hơn vì các em đã có thời gian dài học trực tuyến và tham gia các hoạt động cùng thầy cô, bạn bè trước đó. Tuy nhiên, ngay cả ở độ tuổi này, trẻ vẫn có thể gặp phải những khó khăn trong việc tái hòa nhập cộng đồng, đặc biệt là khi phải tương tác trực tiếp với bạn bè trong lớp. 

Để trẻ có thể đến trường một cách an toàn và nhanh chóng thích nghi với nhịp sống mới, vai trò của ba mẹ là vô cùng quan trọng. Bên cạnh việc trang bị cho con những kỹ năng cần thiết để phòng dịch, ba mẹ cũng cần chuẩn bị tâm lý cho trẻ, giúp các em cảm thấy tự tin và sẵn sàng hơn khi bước vào môi trường học tập mới. 

Đọc thêm: Liệu nghỉ hè có làm gián đoạn việc học tập của trẻ?

3. Làm thế nào để giúp con sẵn sàng về mặt tâm lý khi trở lại trường học?

3.1 Xây dựng lịch trình sinh hoạt hợp lý cho trẻ

Khi trẻ chuẩn bị trở lại trường học, việc xây dựng một thời gian biểu hợp lý là rất quan trọng. Thời gian biểu này không chỉ cần phù hợp với chế độ sinh hoạt tại trường mà còn phải tương thích với các hoạt động chính của trẻ theo từng độ tuổi. 

• Đối với trẻ mầm non

Ở lứa tuổi mầm non, hoạt động chủ yếu là chơi. Do đó, việc tổ chức thời gian tại nhà nên ưu tiên cho các hoạt động vui chơi tự do. Tuy nhiên, để giúp trẻ dễ dàng thích nghi với môi trường trường học, phụ huynh nên bắt đầu thiết lập một thời gian biểu cơ bản cho trẻ. Điều này bao gồm việc phân chia thời gian cụ thể cho các hoạt động như: vui chơi, ăn uống và ngủ nghỉ, sao cho gần gũi với thời gian biểu của trường mầm non. Việc này sẽ giúp trẻ làm quen dần với nhịp sống của trường mà không cảm thấy bất ngờ hoặc bị áp lực. 

• Đối với trẻ tiểu học

Khi trẻ bước vào cấp tiểu học, hoạt động chủ đạo chuyển từ vui chơi sang học tập. Do đó, thời gian biểu tại nhà cần được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu học tập của trẻ. Trẻ sẽ phải tiếp thu nhiều môn học trong một ngày, mỗi tiết học thường kéo dài khoảng 35 phút, điều này có thể là thách thức đối với trẻ.

Phụ huynh cần kiểm tra bài tập về nhà của trẻ, giúp trẻ hình thành thói quen tập trung và duy trì sự chú ý trong thời gian dài hơn. Việc tổ chức thời gian học tập và vui chơi hợp lý sẽ giúp trẻ không bị quá tải và dễ dàng thích nghi với lịch học tại trường. 

• Tạo thói quen tự lập

Ngoài việc điều chỉnh thời gian biểu, phụ huynh cũng cần chú trọng đến việc hình thành thói quen tự lập cho trẻ trong các hoạt động sinh hoạt cá nhân như: ăn uống và vệ sinh. Việc này không chỉ giúp trẻ hoà nhập dễ dàng hơn với cuộc sống tại trường mà còn góp phần vào việc xây dựng sự tự tin và độc lập của trẻ. 

Vì vậy, xây dựng thời gian biểu hợp lý cho trẻ không chỉ giúp trẻ dễ dàng chuyển tiếp vào môi trường học tập mới mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Thông qua cách tổ chức thời gian một cách khoa học và đồng bộ, phụ huynh có thể hỗ trợ trẻ một cách hiệu quả trong việc chuẩn bị cho năm học mới.

3.2 Phát triển kỹ năng tự lập cho trẻ trước khi trở lại trường học

Để chuẩn bị cho trẻ sẵn sàng về mặt tâm lý khi trở lại trường học, việc phát triển kỹ năng tự lập là rất quan trọng. Ba mẹ có thể giúp con làm quen với những thói quen tự phục vụ và tự chuẩn bị hành trang đến trường ngay từ khi còn nhỏ. Dưới đây là một số gợi ý để rèn luyện kỹ năng tự lập cho trẻ: 

• Tự chuẩn bị hành trang học tập

Hãy hướng dẫn trẻ cách tự chuẩn bị đồ dùng học tập, ba lô bà trang phục. Phụ huynh có thể cùng trẻ lập danh sách các vật dụng cần thiết và giúp trẻ hình thành thói quen kiểm tra và chuẩn bị trước khi đến trường. Điều này không chỉ giúp trẻ làm quen với quy trình chuẩn bị hàng ngày mà còn phát triển tính tổ chức và trách nhiệm. 

• Kỹ năng tự phục vụ

Hãy bắt đầu từ những kỹ năng cơ bản như: tự ăn, mặc quần áo, đeo ba lô, đi giày và vệ sinh cá nhân. Những kỹ năng này giúp trẻ trở nên độc lập hơn và tạo sự tự tin trong các hoạt động hàng ngày. Phụ huynh nên kiên nhẫn hướng dẫn và khuyến khích trẻ thực hành thường xuyên để trẻ cảm thấy thoải mái và tự tin khi thực hiện những công việc này một mình. 

• Xây dựng thói quen tự lập từ sớm

Việc phát triển thói quen tự lập từ sớm giúp trẻ trở nên chủ động và tự tin hơn. Khi trẻ có khả năng tự làm việc mà không cần sự hỗ trợ của người lớn, trẻ sẽ cảm thấy giá trị bản thân và hứng thú hơn với các hoạt động học tập và sinh hoạt. Sự tự lập không chỉ giúp trẻ hòa nhập tốt hơn với môi trường học tập mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự thành công trong tương lai. 

3.3 Chuẩn bị vật dụng cho trẻ trước khi trở lại trường học

Để giúp trẻ sẵn sàng cho việc trở lại trường, việc chuẩn bị các vật dụng cần thiết là rất quan trọng. Bố mẹ có thể cùng trẻ lập danh sách các đồ dùng cần mang theo như: quần áo, vật dụng cá nhân, đồ dùng học tập,… Trong quá trình này, hãy giải thích cho trẻ về vai trò và sự cần thiết của từng món vật dụng. Điều này giúp trẻ hiểu rõ hơn về công dụng của các vật dụng, đồng thời tạo thói quen tự giác chuẩn bị hành trang học tập trước khi đến trường. 

Đặc biệt, với trẻ mới vào lớp 1, khả năng tập trung còn hạn chế và trẻ dễ bị phân tâm. Do đó, bố mẹ cần tạo một không gian học tập phù hợp và sử dụng các đồ dùng học tập nhiều màu sắc, hỗ trợ trực quan để thu hút sự chú ý của trẻ. Khi trẻ em cảm thấy hào hứng và vui vẻ với việc học, việc chuẩn bị và duy trì thói quen học tập sẽ trở nên dễ dàng hơn, giúp trẻ dễ dàng hòa nhập với môi trường học tập mới. 

3.4 Duy trì chế độ dinh dưỡng và tập luyện lành mạnh cho trẻ

Khi chuẩn bị cho trẻ trở lại trường, việc đảm bảo sức khoẻ là yếu tố không thể thiếu. Để trẻ có đủ năng lượng và sức khoẻ tốt cho các hoạt động học tập và vui chơi, việc duy trì chế độ dinh dưỡng và tập luyện hợp lý là rất quan trọng. 

Trẻ cần một chế độ ăn uống cân bằng, bao gồm đủ các nhóm thực phẩm cần thiết. Hãy đảm bảo bữa ăn của trẻ có nhiều rau xanh, trái cây tươi và các thực phẩm tự nhiên. Đồng thời, hạn chế các món ăn nhanh, đồ chế biến sẵn như: xúc xích, lạp xưởng, và nước uống có ga. Khuyến khích trẻ uống đủ 1,5-2l nước trong suốt cả ngày. 

Ngoài dinh dưỡng, việc tập luyện thể thao cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khoẻ và tăng cường sức đề kháng. Ba mẹ có thể cùng trẻ tham gia các hoạt động thể chất như: bơi lội, đạp xe, chạy bộ, nhảy dây, hay đánh cầu lông. Những hoạt động này không chỉ giúp trẻ rèn luyện cơ thể mà còn tạo thói quen vận động tích cực, giúp trẻ cảm thấy hứng khởi khi trở lại trường học. 

3.5 Vui vẻ đồng hành cùng con đến trường

Dù bận rộn đến đâu, việc đưa con đến trường vào những ngày đầu tiên là rất quan trọng. Khi ba mẹ đồng hành cùng trẻ, các con sẽ cảm thấy an tâm hơn và giảm bớt lo lắng. Sự hiện diện của ba mẹ giúp trẻ dễ dàng thích nghi với môi trường học mới. 

Trên đường đến trường, phụ huynh có thể trò chuyện với bé về những điều thú vị mà trẻ sẽ trải nghiệm trong ngày học đầu tiên. Hãy gợi ý cho con về các hoạt động vui vẻ cùng bạn bè và thầy cô mà trẻ sẽ tham gia, để trẻ em cảm nhận được sự hào hứng và niềm vui. Tạo ra những câu chuyện tích cực và khích lệ sẽ giúp trẻ cảm thấy phấn khởi và chuẩn bị tâm lý tốt hơn trước khi vào lớp. 

Khi đến trường, đừng quên dành cho trẻ một cái ôm ấm áp và dặn dò về giờ đón để bé cảm thấy yên tâm hơn. Sự ân cần và tình cảm từ ba mẹ là nguồn động viên lớn giúp trẻ tự tin hơn trong ngày đầu tiên. 

Ngày đầu tiên trở lại trường, việc đón trẻ đúng giờ là rất quan trọng. Nếu để trẻ phải chờ đợi lâu có thể khiến trẻ cảm thấy cô đơn và hụt hẫng. Vì vậy, ba mẹ hãy cố gắng đón con sớm để tạo cho bé một kết thúc vui vẻ và thoải mái trong ngày đầu tiên đi học. Để ngày đầu tiên trở thành một trải nghiệm đáng nhớ và tràn đầy niềm vui, giúp trẻ cảm thấy hứng khởi và sẵn sàng cho những ngày học tiếp theo. 

Xem thêm: Tìm lại cảm hứng học tập cùng Gia sư eTeacher.

4. Kết luận

Chuẩn bị cho con trở lại trường học không chỉ là việc sắp xếp đồ dùng học tập, mà còn là việc chuẩn bị cho trẻ một nền tảng tâm lý vững chắc. Việc giúp trẻ cảm thấy sẵn sàng về mặt tâm lý tạo ra những trải nghiệm vui vẻ cho trẻ khi đến trường. 

Hãy nhớ rằng, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự quan tâm của ba mẹ đóng vai trò then chốt trong việc giúp trẻ vượt qua giai đoạn chuyển tiếp này một cách suôn sẻ!

Đọc thêm: 

Con vào lớp 1: Ba mẹ nên chuẩn bị những gì cho con? 

6 kỹ năng mềm trẻ con nên được rèn luyện trước khi bước vào lớp 1

Cần chuẩn bị gì cho trẻ trước khi bước vào lớp 1

Meta: Khám phá cách giúp con bạn sẵn sàng về mặt tâm lý khi trở lại trường học. Tìm hiểu cách xây dựng thời gian biểu hợp lý, rèn luyện kỹ năng tự lập, chuẩn bị vật dụng cần thiết, duy trì chế độ dinh dưỡng và tập luyện lành mạnh, cũng như tạo ra trải nghiệm vui vẻ trong ngày đầu trở lại trường. Những gợi ý này sẽ giúp trẻ giảm lo lắng và hứng thú với việc học tập, đảm bảo một khởi đầu mới thành công cho năm học mới.